नेपालमा पुराना पेट्रोल गाडीलाई EV बनाउन पाइने: प्रक्रिया र फाइदाहरू

Krispa Pyakurel

150 Views

Apr 12

महँगो पेट्रोलको अन्त्य: पुराना गाडीलाई नयाँ जीवन दिने सरकारी पहल

नेपाल सरकारको पछिल्लो ऐतिहासिक निर्णयले अब पुराना पेट्रोल र डिजेल गाडीलाई कवाडीमा फाल्नु पर्ने बाध्यता अन्त्य गरिदिएको छ। २०८२ चैत २२ (अप्रिल ५, २०२६) मा बसेको मन्त्रिपरिषद् बैठकले पुराना इन्धनयुक्त गाडीलाई विद्युतीय (EV) मा रूपान्तरण गर्न आवश्यक कानुनी बाटो खोल्ने निर्णय गरेको छ।

बढ्दो पेट्रोलियम पदार्थको मूल्य र विश्वव्यापी अस्थिरताका बीच यो कदम नेपाली सवारी धनीहरूका लागि ठूलो राहतको विषय बनेको छ।

नेपालमा EV कन्भर्जन (Retrofitting) को वर्तमान अवस्था

विवरण	विवरण (Details)
निर्णय मिति	२०८२ चैत २२ (अप्रिल ५, २०२६)
प्रविधि	Retrofitting (ICE to EV Conversion)
अनुमति शुल्क	दर्ता शुल्कको ५०% (प्रस्तावित)
अनुमानित खर्च	रु. ६ लाख देखि ८ लाख (साना कारका लागि)
दूरी (Range)	१०० किमी देखि १५० किमी (ब्याट्री क्षमता अनुसार)

गाडीलाई EV बनाउने प्रक्रिया (Step-by-Step Process)

सरकारले यसका लागि चाँडै विस्तृत कार्यविधि ल्याउँदैछ, तर हालसम्मका प्रावधान अनुसार प्रक्रिया यस प्रकार रहनेछ:

१. अनुमति लिने: यातायात व्यवस्था विभाग वा सम्बन्धित कार्यालयबाट गाडीको स्वरूप परिवर्तनका लागि पूर्व-स्वीकृति लिनुपर्छ।

२. प्राविधिक परीक्षण (Fitness Test): गाडीको चेसिस, ब्रेक र सस्पेन्सनको अवस्था जाँच गरिन्छ। पुराना गाडी (विशेषगरी बागमती प्रदेशको हकमा ७ वर्ष भन्दा बढीका) को हकमा विशेष मापदण्ड हुनसक्छ।

३. कन्भर्जन कार्य: सरकारद्वारा मान्यता प्राप्त वर्कसप वा इन्जिनियरिङ फर्ममा गई इन्जिन झिकेर ब्याट्री र मोटर जडान गरिन्छ।

४. जाँच र दर्ता: कन्भर्जन सकिएपछि प्राविधिक टोलीले पुनः जाँच गर्छ र सबै कुरा सही देखिएमा ब्लुबुक (Bluebook) मा इन्धनको प्रकार 'विद्युतीय' भनी परिमार्जन गरिन्छ।

फाइदाहरू: किन गर्ने त कन्भर्जन?

१. इन्धन खर्चमा भारी बचत

अहिले पेट्रोलको मूल्य प्रति लिटर २०० रुपैयाँ नाघिसकेको छ। एउटा पेट्रोल कारले १० किमी गुड्न करिब २०० रुपैयाँ खर्च गर्छ भने, विद्युतीय बनाइएको गाडीले त्यति नै दूरी मात्र २० रुपैयाँको बिजुलीमा तय गर्न सक्छ।

२. सस्तो मूल्यमा नयाँ गाडीको अनुभव

नयाँ राम्रो इलेक्ट्रिक SUV किन्न नेपालमा कम्तिमा ४०-५० लाख लाग्छ। तर, आफूसँगै भएको बलियो गाडीलाई ७-८ लाखमा इलेक्ट्रिक बनाउनु आर्थिक रूपमा धेरै फाइदाजनक छ।

३. कम मर्मत खर्च (Low Maintenance)

इलेक्ट्रिक गाडीमा इन्जिन, आयल फिल्टर, स्पार्क प्लग वा फ्यान बेल्ट हुँदैन। यसले गर्दा सर्भिसिङ खर्च वार्षिक हजारौँ रुपैयाँ जोगिन्छ।

४. स्वदेशी ऊर्जाको खपत

हामीले विदेशबाट महँगो तेल आयात गर्नुपर्ने बाध्यता हट्नेछ र नेपालकै जलविद्युत प्रयोग गरी पैसा देशमै राख्न सकिनेछ।

चुनौतीहरू र ध्यान दिनुपर्ने कुराहरू

ब्याट्रीको गुणस्तर: सस्तो ब्याट्रीको प्रयोगले जोखिम निम्त्याउन सक्छ, त्यसैले आधिकारिक विक्रेताको मात्र प्रयोग गर्नुपर्छ।
रेन्ज (Range): कन्भर्ट गरिएका गाडीहरू लामो दूरी (काठमाडौँ-पोखरा) भन्दा पनि सहर भित्रको यात्राका लागि बढी उपयुक्त हुन्छन्।
सरकारको मापदण्ड: अझै केही प्राविधिक मापदण्डहरू अन्तिम चरणमा रहेकाले आधिकारिक सूचना पर्खनु बुद्धिमानी हुनेछ।

निष्कर्ष

नेपाल सरकारको यो निर्णयले वातावरण प्रदूषण कम गर्न मात्र नभई, आम नेपालीको आर्थिक भार घटाउन पनि ठूलो भूमिका खेल्नेछ। यदि तपाईंको गाडीको इन्जिन बिग्रिएको छ वा तेलको खर्चले हैरान हुनुहुन्छ भने, EV कन्भर्जन तपाईंका लागि अब एउटा भरपर्दो विकल्प बनेको छ।

के तपाईं आफ्नो पुरानो गाडीलाई इलेक्ट्रिकमा बदल्ने तयारी गर्दै हुनुहुन्छ? कमेन्टमा आफ्नो विचार राख्नुहोला!